Şizofreni hastalığı nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Şizofreni hastalığı nedir? Çeşitleri Nelerdir?
Şizofreni hastalığı nedir? Çeşitleri Nelerdir?
0.00 avg. rating (0% score) - 0 votes

Şizofreni kelimesi, Yunanca bölünmüş, ayrık anlamlarına gelen ”şizo” ve akıl anlamına gelen “frenos” sözcüklerinden oluşur. Kişinin düşünüş, duyuş ve davranışlarında bozuklukların görüldüğü bir beyin rahatsızlığıdır. Şizofreni ilk olarak 1853 yılında Benedict Morel tarafından ergen ve gençleri etkileyen bir sendrom olarak saptanmış ve erken bunama olarak adlandırılmıştır. Aslında hastalığın adının bunamayla beraber anılması biraz da hastaların iki farklı gerçekliğe inanıyor oluşundan kaynaklanır. Biri herkes için olağan gerçek iken ikincil gerçek sağlıklı bir birey tarafından algılanamayan, çoğu zaman belli bir sistematiğe dayanan gerçekliktir.

Şizofreni Kimlerde Görülür?

Toplumun %0,5 ila 1’inde görülen şizofreni her ırk ve sosyo-ekonomik düzeyde görülebilir. Kadınlarda hastalığın başlangıç yaşı ortalama olarak 22-26 iken erkeklerde 20-28 arasındadır. Yapılan araştırmalar hastalığın belirtilerinin gençlik çağında ortaya çıktığını göstermektedir. Ayrıca hastalık kadınlarda erkeklere göre nispeten daha iyi bir seyir izler. Gelişmiş ülkelerde daha sık görülür.

Şizofreninin Belirtileri

Şizofreni hastaları genel olarak güvensiz, toplum tarafından tuhaf olarak adlandırılan, fazla arkadaşı olmayan, yalnızlıktan zevk alan, güvensiz kişilerdir. Genellikle 18-25 yaş aralığında yaşanan stres, travma, dürtülerin aşırı şiddetlenmesi,  kişide dürtülere karşı denetim eksikliği psikozun başlamasından önce görülen semptomlardır.

Şizofrenide bilinç yerinde olmakla birlikte hastanın düşünsel ve algısal mekanizmalarını etkileyen bir hastalık olması sebebiyle hastalar kimi durumlarda çevrede zekâ geriliği algısı yaratabilmektedir. Hastalık düşünsel ve algısal işlevleri etkilediğinden en sık rastlanan klinik belirtiler hezeyan ve halüsinasyonlardır. Hastalığın kronik seyrettiği hastalarda bilişsel işlevlerde tahribata yol açtığı saptanmıştır.

Bu yazımızı da inceleyebilirsiniz: Katatonik Şizofreni Nedir? Nedenleri Nelerdir?

Şizofreni semptomlarını genellikle pozitif ve negatif olarak ikiye ayırmak mümkündür. Pozitif belirtiler normalin dışında gözlemlenen aşırılık ve sapmalardır. Negatif belirtiler ise işlevlerde azalma, eksiklik, yoksunluk gösteren belirtilerdir. Pozitif semptomlara varsanı, halüsinasyon, sürekli ağlama ya da gülme, kuşku, güvensizlik, sese ve renklere aşırı duyarlılık, sürekli konuşma, anlatımda bozukluk; negatif semptomlaraysa,  güçsüzlük, bitkinlik, duygulanımda bozukluk, kayıtsızlık, dış görünüşe önem vermeme, konuşmada bozukluk gibi örnekler gösterilebilir.

Şizofreni hastalığında her hastada belirgin olan belirtiler olduğu gibi kişiden kişiye değişen ikincil belirtiler de vardır. Bir kimseye şizofreni tanısı konabilmesi için temel belirtilerin tamamının saptanması gerekir. Temel belirtiler karşıt duyguların aynı zamanda yaşanması,  duygulanımda bozukluk, çağrışımlar, bilinç yönelimi ve bellekte temel bir bozukluğun olmamasıdır.

Şizofreni Hastalığı - Şizofreni Çeşitleri
Şizofreni Hastalığı – Şizofreni Çeşitleri

Şizofreni Çeşitleri

Şizofreni klinik olarak beş alt tipte incelenir.

  1. Paranoid tür rahatsızlığı kabul etmez, belirtileri gizlemeye çalışır, sanrıları yüzünden savunmaya geçer ve toplumdan izole bir hayat sürer. Alınganlık ve kuşkuculuk bu grupta sık görülen düşünce bozukluklarıdır. Başlangıç belirtileri genellikle orta ve geç yaşta ortaya çıkar.
  2. Dezorganize (Hebefrenik) türde düşünce ve devinim bozuklukları baskındır. Hasta kendi özel dünyasında yaşar. Davranışlar ilkel ve çocuksudur. Yineleyici konuşmalar, sözcük uydurma, yüzeysellik gözlemlenir ve belirtileri erken yaşta ortaya çıkar.
  3. Katatonik türde hareket bozuklukları baskındır. Hasta çevreyle ilişkisini kesmiş görünür. Hastalar dışarıdan gelen tepkilere herhangi yanıt vermez ve belli bir pozisyonda uzun süre hareketsiz kalırlar. Başlangıcı ekseriyetle genç yaşta ve aniden ortaya çıkar.
  4. Ayrışmamış tür ise semptomlar bu üç türden birine tam olarak uymadığında konulan tanıdır.
  5. Kalıntı şizofreni türünde ise semptomlar daha hafiftir. Halüsinasyon hezeyan gibi semptomlar devam etmektedir fakat şiddeti azalmıştır.

Şizofreni Hastalığı Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Şizofreninin nedeni tam olarak bilinmemekle beraber yapılan araştırmalar hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlık ve kalıtımsal faktörlerin payı olduğunu göstermektedir. Şizofreni hastalarında, normal insanlara göre beyinde bulunan dopamin seviyesinde belirgin bir farklılık vardır. Ya bu kimyasalı fazla üretirler ya da dopamine karşı hassastırlar. Dopamin dengesizliği beynin ses, koku görüntü gibi belli dürtülere verdiği tepkiyi etkiler. Bu da hezeyan ve halüsinasyonlara yol açar.

Şizofreni tedavisinde amaç hastalığın belirtilerini azaltmak ve kişinin mümkün olduğunca gündelik hayatına devam edebilmesine sağlamaktır. Bu anlamda en etkin çözüm ilaç tedavisidir. Hastalığın çok şiddetli seyrettiği durumlarda elektro konvülsif tedavi (ekt) uygulanır. Bu tedavilere ek olarak psikoterapi ve grup terapisi metotlarıyla kişinin hastalığa karşı bilinçlenmesi, gündelik yaşantıya ayak uydurması sağlanmaya çalışılır.

Avatar
Kadınlar artık Türkiye'nin en iyi kadın sitesi Pegarose.com'da.Kadınlar için hazırlanan en geniş zayıflama, diyet, göbek eritme , güzellik ve kadın portalı.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.